• Ο θυμός μου με ελέγχει



    Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα. Σαρωτικό, έντονο, ανεξέλεγκτο πολλές φορές. Μας παρασύρει, μας βγάζει εκτός εαυτού, απαιτεί εκτόνωση. Συχνά φθείρει τις διαπροσωπικές μας σχέσεις αλλά και εμάς τους ίδιους, που νιώθουμε ότι για ακόμα μια φορά ο θυμός είχε τον έλεγχο και όχι εμείς.


    Ο θυμός είναι ένα από τα πέντε βασικά συναισθήματα (χαρά, λύπη, θυμός, φόβος, αηδία). Δεν αποσκοπεί στο να μας ταλαιπωρήσει αλλά ενεργοποιείται όταν αισθανόμαστε απειλή ή κίνδυνο και στόχο έχει να μας προετοιμάσει για επίθεση. Η απειλή έχει συνήθως συμβολικό χαρακτήρα: μπορεί το άτομο να αισθάνεται ότι απειλείται η αξιοπρέπεια του, η αυτοεκτίμηση του, μπορεί να νιώθει προσβολή ή εξευτελισμό ή ακόμα μπορεί να θεωρεί ότι αδικείται από μια πράξη τρίτου ή μια κατάσταση.  Τόσο εξωτερικά συμβάντα (μια σύγκρουση με έναν συνάδελφο μας, το μποτιλιάρισμα στο δρόμο κτλ) όσο και εσωτερικά συμβάντα (οι σκέψεις ή οι αναμνήσεις μας) είναι σε θέση να ενεργοποιήσουν το θυμό μας. Και στις δύο περιπτώσεις όμως για να αναζωπυρωθεί ο θυμός χρειάζεται το άτομο να προβεί σε μια ερμηνεία της εξωτερικής πραγματικότητας, η οποία θα έχει στη βάση της αυτή τη συμβολική απειλή.


    Τι γίνεται όμως από τη στιγμή που κάποιος θυμώσει; Πως διαχειρίζεται τον εαυτό του ή τους άλλους προκειμένου ο θυμός να βρει διέξοδο; Υπάρχουν 3 τρόποι για να διοχετευτεί ο θυμός μας.



    Άμεση έκφραση

    Για πολλούς ανθρώπους το να αφήσουν το συναίσθημα τους να ξεσπάσει προς όποιον θεωρούν υπαίτιο για την αναστάτωση τους, μοιάζει η μόνη εφικτή επιλογή. Για τους ίδιους βέβαια δεν είναι επιλογή αλλά φαντάζει μονόδρομος. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να φωνάξουνε, να βρίσουνε, να διαπληκτιστούνε ή ακόμα και να γίνουνε σωματικά βίαιοι. Η βία έχει από πίσω της πολύ θυμό που την υποδαυλίζει. Η επιθετική συμπεριφορά έχει αρνητικό αντίκτυπο τόσο στο ίδιο το άτομο όσο και στις διαπροσωπικές του σχέσεις. Το άτομο στην ουσία άγεται από το συναίσθημα του θυμού και παρασύρεται σε πράξεις και λόγια τα οποία μπορεί ακόμα και να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή των άλλων, ενώ το ίδιο το άτομο βρίσκει σε αυτήν την εκτόνωση μια αίσθηση δικαίωσης.



    Καταπίεση

    Όταν ο θυμός καταπιέζεται δεν του επιτρέπεται η έκφραση σε λεκτικό επίπεδο. Τα άτομα που καταπιέζουν τον θυμό τους δεν θέλουν να τον εκφράσουν από φόβο μήπως αυτό προκαλέσει ένταση στις διαπροσωπικές τους σχέσεις και οδηγήσει έτσι στην απόρριψη τους από τους άλλους. Ο καταπιεσμένος θυμός ωστόσο βρίσκει συχνά διέξοδο μέσα από άλλες οδούς. Έτσι ο θυμός που στρέφουμε προς τα μέσα μπορεί  να οδηγήσει σε καταθλιπτικά συμπτώματα, σε υπέρταση αλλά και σε αλλοίωση του χαρακτήρα με τη μορφή εκδικητικότητας, κυνικότητας και επικριτικότητας. Ένας άλλος τρόπος έμμεσης έκφρασης του θυμού είναι η μετάθεση του σε δραστηριότητες που είναι κοινωνικά αποδεκτές και βοηθούν ως ένα βαθμό στην εκτόνωση του (πολεμικές τέχνες, ανταγωνιστικά αθλήματα).



    Διαχείριση

    Η διαχείριση της συναισθηματικής κατάστασης του θυμού μπορεί να ειδωθεί σε 3 επίπεδα.


    - Το γνωστικό επίπεδο

    Ο θυμός, όπως και το άγχος, ενεργοποιούνται όταν μια κατάσταση μεταφράζεται ως επικίνδυνη. Οι άνθρωποι που θυμώνουν συχνά ερμηνεύουν εύκολα καταστάσεις ως ένδειξη αδικίας, υποτίμησης και προσβολής προς τους ίδιους. Αυτά τα ερμηνευτικά σχήματα χρειάζεται να αλλάξουν σταδιακά προκειμένου να μπορέσει το άτομο να αναπτύξει καινούριους τρόπους ερμηνεύει την συμπεριφορά των άλλων, οι οποίοι δεν θα εμπεριέχουν απειλή προς τους ίδιους.


    - Το σωματικό επίπεδο

    Ο θυμός έχει αντίκτυπο στο σώμα μας. Όταν θυμώνουμε πραγματοποιούνται βιολογικές αλλαγές: αυξάνεται ο καρδιακός παλμός και η αρτηριακή πίεση όπως επίσης και η έκκριση της αδρεναλίνης και της νοραδρεναλίνης. Το σώμα μας ετοιμάζεται στην ουσία για επίθεση. Η διαχείριση της έντασης στο σώμα μας και η επαναφορά της ηρεμίας είναι μια δεξιότητα που χρειάζεται να κατακτήσουμε προκειμένου να αποκτήσουμε εμείς τον έλεγχο. Η μείωση της έντασης μπορεί να γίνει με διαφραγματικές αναπνοές και μυϊκή χαλάρωση


    - Το συμπεριφορικό επίπεδο

    Όπως είναι εμφανές αυτός που διακατέχεται από θυμό συμπεριφέρεται με τρόπο επιθετικό προς τους άλλους. Η διαχείριση της συμπεριφοράς, η αποφυγή να γίνουμε επιθετικοί είναι μια σημαντική κατάκτηση καθώς επιλέγουμε εμείς τι θα πούμε και θα κάνουμε, πότε και με ποιον τρόπο. Αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να καλλιεργήσουμε επικοινωνιακές δεξιότητες που έχουν να κάνουν με την υγιή διεκδίκηση και έκφραση των αναγκών και των συναισθημάτων μας.



    Στο επόμενο άρθρο θα δούμε πιο αναλυτικά τεχνικές που μπορούν να μας βοηθήσουν να διαχειριστούμε καλύτερα το θυμό μας τόσο σε γνωστικό όσο και σε συμπεριφορικό ή σωματικό επίπεδο.

     Δείτε επίσης:

    Ελέγχο το θυμό μου

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου